Σε ιστορικό υψηλό κινήθηκε ο αριθμός των καταγγελιών που έλαβε το 2025 ο Συνήγορος του Πολίτη. Όπως σημειώνεται στην ετήσια έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, η αύξηση των καταγγελιών των πολιτών, οφείλεται μεταξύ άλλων στην «περαιτέρω υποβάθμιση των λειτουργιών της χώρας».
Οι συνολικά 20.250 αναφορές που έλαβε η Αρχή την περσινή χρονιά, αποτελούν, όπως υπογραμμίζεται, «ένδειξη των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν πολίτες, κάτοικοι της χώρας και νομικά πρόσωπα σε ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών, επαγγελματικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων».
Αύξηση 25% στις καταγγελίες
Είναι αξιοσημείωτο ότι συγκριτικά με το 2024, οι καταγγελίες αυξήθηκαν κατά περίπου 25%, καθώς τότε, ο αριθμός τους ανήλθε σε 15.394. Σημειώνεται πως το 60% των καταγγελιών κρίθηκαν ως «βάσιμες» και, κατά συνέπεια, «υπήρξε διαμεσολάβηση και προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος κακοδιοίκησης που περιέγραφαν».
Στο 68% των καταγγελιών που διαπιστώθηκε κακοδιοίκηση, το ζήτημα επιλύθηκε έπειτα από διαμεσολάβηση της Αρχής. Αντιθέτως, στο 21% των αναφορών «δεν ήταν δυνατή η επίλυση των αντίστοιχων υποθέσεων για λόγους που οφείλονται είτε σε άρνηση της Διοίκησης να ακολουθήσει τις υποδείξεις του Συνηγόρου του Πολίτη, είτε σε νομοθετικά κενά, σε οργανωτικές δυσλειτουργίες κ.α.».
Κύριες μορφές κακοδιοίκησης
Αναφορικά με τις κύριες μορφές κακοδιοίκησης, στην έκθεση σημειώνεται πως η πλειονότητα των αναφορών σχετίζονται με ζητήματα που αφορούν την κοινωνική ασφάλιση.
Παράλληλα, παρατηρήθηκε αύξηση άνω του 30% στις αναφορές που λήφθηκαν για θέματα ποιότητας αστικού και φυσικού περιβάλλοντος. Ειδικότερα, «παρατηρείται αύξηση αναφορών (1.581) για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας – ύδρευση, αποχέτευση και ενέργεια, ιδίως λόγω συστηματικών διακοπών υδροδότησης…».
Επίσης, παρατηρείται μεταξύ άλλων «αύξηση του αριθμού αναφορών στα ζητήματα χωροθέτησης – αδειοδότησης εγκαταστάσεων – δραστηριοτήτων, καθώς και των αναφορών σε θέματα πολεοδομίας και χωροταξίας, όπως η αυθαίρετη δόμηση και η παράνομη κατάληψη κοινόχρηστων χώρων, αιγιαλού και παραλίας».
Πρόκειται για αύξηση που όπως σημειώνεται συνδέεται με «διαχρονικές ελλείψεις στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, ενώ οι διαδοχικές παρατάσεις ρυθμίσεων επιβεβαιώνουν τη θεσμική ανοχή, με αποτέλεσμα και την αύξηση των καταγγελιών».
Σημειώνεται επίσης, πως το 2025, καταγράφηκε «σημαντική αύξηση» σε «καταγγελίες περιστατικών αυθαίρετης δράσης στελεχών των σωμάτων ασφαλείας».
Φορείς κακοδιοίκησης
Σε ότι αφορά τους φορείς κακοδιοίκησης, αναγράφεται πως «τα υπουργεία και η αυτοδιοίκηση παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό κακοδιοίκησης (19% και 27% αντίστοιχα), σαφώς αυξημένο, που δικαιολογεί, με τη σειρά του, τη συνολική αύξηση αναφορών…».
Όσον αφορά στα υπουργεία, σημειώνεται πως «όλα σχεδόν συμμετείχαν στο ποσοστό κακοδιοίκησης για το έτος 2025». Οι αναφορές πολιτών προς υπουργεία που διερευνήθηκαν αφορούσαν πρωτίστως στα υπουργεία: Παιδείας, Μετανάστευσης και Ασύλου, Προστασίας του Πολίτη και Υγείας.
«Πηγή πλήθους παραπόνων»
Ωστόσο, «εντυπωσιακά υψηλότερο ποσοστό κακοδιοίκησης σημειώνουν φορείς που δεν ανήκουν στην κεντρική κυβέρνηση, καθώς η κατηγορία των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου ξεπερνά το 33% των περιπτώσεων κακοδιοίκησης».
Όπως αναγράφεται, αυτό οφείλεται στο ότι «οι φορείς που ασχολούνται με την απονομή συντάξεων, την περίθαλψη την (τριτοβάθμια) κυρίως εκπαίδευση, τις φορολογικές υποχρεώσεις των πολιτών κλπ, έχουν ενταχθεί σε ειδικές υπηρεσίες που συνιστούν είτε Νομικά Πρόσωπα είτε Ανεξάρτητες Αρχές (λ.χ. η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, οι φορείς κύριας ασφάλισης ή ασθένειας)».
Η μεγάλη πλειοψηφία σε αυτή την κατηγορία των υποθέσεων (41%), αφορά καταγγελίες για τον Ηλεκτρονικό Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ)», ενώ ακολουθούν ΔΕΔΔΗΕ, ΔΥΠΑ και ΑΑΔΕ.
Σε ότι αφορά τον e-ΕΦΚΑ, οι καταγγελίες αφορούν κυρίως υφιστάμενες εκκρεμότητες «σε μηχανογραφικές εφαρμογές για σειρά ζητημάτων (π.χ. επανυπολογισμός συντάξεων, υπολογισμός αναδρομικών ποσών, συντάξεις σε χρόνο ασφάλισης στο εξωτερικό, παρατάσεις σύνταξης από έμμεσο δικαίωμα), σε συνδυασμό με τη μη έκδοση διοικητικών πράξεων σε περιπτώσεις μεταβολής των παρόχων (όπως στους επανυπολογισμούς συντάξεων) συνιστούν πηγή πλήθους παραπόνων που διατυπώνονται από τους πολίτες».
«Συσσώρευση εκκρεμών αιτημάτων συνταξιοδότησης»
Παράλληλα, στην Αρχή προσέφυγαν υποψήφιοι συνταξιούχοι που είχαν εντάξει οφειλές από ανεξόφλητες κοινωνικοασφαλιστικές εισφορές σε ρύθμιση κατόπιν δικαστικών αποφάσεων, βάσει του «νόμου Κατσέλη». Κι αυτό παρότι «το ύψος των οφειλετών τους δεν υπερβαίνει το νομοθετικά προβλεπόμενη παρακρατήσιμο όριο από τη σύνταξη, ο e-ΕΦΚΑ τους γνωστοποιεί ότι η απονομή σύνταξης δεν είναι δυνατή πριν από την πλήρη ολοκλήρωση της ρύθμισης.
Σύμφωνα με τον Συνήγορο, αυτή η πρακτική «οδηγεί στη συσσώρευση εκκρεμών αιτημάτων συνταξιοδότησης και στη δημιουργία οφειλετών πολλαπλών ταχυτήτων, καθώς ασφαλισμένοι που πληρούν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης στερούνται τη σύνταξη αποκλειστικά λόγω μη ολοκλήρωσης δικαστικής ρύθμισης, σε αντίθεση με οφειλέτες όμοιων ή και μεγαλύτερων ποσών ενταγμένων σε άλλες ρυθμίσεις».
Υπηρεσίες Υγείας
Σε ότι αφορά τις υπηρεσίες υγείας, η Αρχή διαμεσολάβησε σε υποθέσεις που αφορούσαν «στη διακομιδή και στη συνέχεια της φροντίδας, τη διαχείριση του πόνου, την ασφάλεια των ασθενών, την πρόσβαση στο φάρμακο, τις δαπάνες υγείας, καθώς και την προστασία των προσωπικών και ευαίσθητων δεδομένων υγείας».
Ενδεικτικά, ο Συνήγορος διερεύνησε υπόθεση ασθενούς που μεταφέρθηκε λόγω οξέους πόνου με ΕΚΑΒ σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, «αλλά από εκεί παραπέμφθηκε σε άλλο νοσοκομείο, όπου του υποδείχθηκε η μεταφορά με ιδιωτικό μέσο (ταξί). Παρότι η Διοίκηση του νοσοκομείου υποστήριξε ότι ο ασθενής ήταν περιπατητικός και, κατά την ιατρική κρίση, δεν απαιτείτο διακομιδή», η Αρχή επεσήμανε ότι «η υπόδειξη ιδιωτικού μέσου κατάργησε τον ενδιάμεσο κρίκο της διακομιδής, θέτοντας τον ασθενή εκτός της ευθύνης και εποπτείας του ΕΣΥ».
«Ανεπάρκεια διαθέσιμων πιστώσεων»
Παράλληλα, κατά το σχολικό έτος 2024-25, ο Συνήγορος δέχτηκε σημαντικό αριθμό αναφορών σχετικά με ελλείψεις εκπαιδευτικών σε σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Από τη διερεύνηση των υποθέσεων «προέκυψε ότι το πρόβλημα οφείλεται πρωτίστως στην ανεπάρκεια των διαθέσιμων πιστώσεων για την κάλυψη των λειτουργικών κενών».
«Χρόνιες και δομικές ελλείψεις»
Αναφορικά με τις καταγγελίες που αφορούν την κοινωνική αλληλεγγύη, ο Συνήγορος αναφέρθηκε ενδεικτικά σε αυτοψίες που διενεργήθηκαν στο Παράρτημα ΑμεΑ Δυτικής Αθήνας, όπου «διαπιστώθηκαν χρόνιες και δομικές ελλείψεις, οι οποίες συνιστούν συστηματική παραβίαση των δικαιωμάτων των φιλοξενούμενων. Ειδικότερα, καταγράφηκαν σοβαρά προβλήματα υποστελέχωσης, πρακτικές ουσιαστικού περιορισμού και απομόνωσης ατόμων με αυτισμό, καθώς και οργανωτικές και διοικητικές εκκρεμότητες που επηρεάζουν άμεσα την ασφαλή και εύρυθμη λειτουργία της δομής».
ieidiseis.gr
