• Το 1848 οι ευρωπαϊκές μοναρχίες μάθαιναν η μία μετά την άλλη ότι οι θρόνοι των γειτόνων τους έτριζαν. Η επανάσταση στο Παρίσι είχε ανατρέψει τον Λουδοβίκο Φίλιππο και, μέσα σε λίγες εβδομάδες, η αναταραχή είχε φτάσει στη Βιέννη, στο Βερολίνο και στις ιταλικές πόλεις. Ηταν η «Ανοιξη των Λαών». Οι εξεγέρσεις δεν είχαν κοινή ηγεσία ούτε ταυτόσημους στόχους. Είχαν όμως ένα κοινό χαρακτηριστικό: αποκάλυπταν ότι η παλαιά ευρωπαϊκή τάξη δυσκολευόταν πλέον να συγκρατήσει τις αντιφάσεις της. Δεν ζούμε ένα νέο 1848. Αλλά η ιστορική αναλογία αξίζει να μας προβληματίσει…
• Τα βλέμματα είναι σήμερα στραμμένα πρωτίστως στη Γαλλία, όπου οι κινητοποιήσεις, οι βίαιες συγκρούσεις και η πολιτική αστάθεια δημιουργούν μια εξαιρετικά σύνθετη κατάσταση. Η γαλλική περίπτωση, ωστόσο, έχει τα δικά της χαρακτηριστικά: βαθιές κοινωνικές και πολιτισμικές διαιρέσεις, σοβαρά προβλήματα ενσωμάτωσης και κοινωνικής συνοχής, που επιδεινώθηκαν και από τις αντιφάσεις μίας επί δεκαετίες ανεπαρκώς σχεδιασμένης μεταναστευτικής πολιτικής, ισχυρή παράδοση συγκρουσιακής πολιτικής, αλλά και την παρουσία ριζοσπαστικών και ακραίων πολιτικών ομάδων που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τη γενικευμένη δυσαρέσκεια προς όφελός τους.
•Δεν είναι κάθε διαδηλωτής επαναστάτης ούτε κάθε επεισόδιο έκφραση γνήσιας κοινωνικής διεκδίκησης. Η καταστροφή δημόσιων υποδομών και η βία δεν γίνονται αποδεκτές επειδή συνοδεύονται από πολιτικά συνθήματα. Και η γαλλική κρίση δεν προσφέρεται για εύκολους πανηγυρισμούς ή ρομαντικές εξιδανικεύσεις.
• Αυτό που έχει σημασία ωστόσο είναι ότι σε ολοένα και περισσότερες χώρες συσσωρεύονται εντάσεις που, παρά τις διαφορετικές πολιτικές τους εκφράσεις, παραπέμπουν σε ένα βαθύτερο πρόβλημα: τη φθορά της μεταπολεμικής ευρωπαϊκής κοινωνικής συμφωνίας για οικονομική ανάπτυξη και κοινωνικό κράτος που θα επέτρεπαν στις επόμενες γενιές να ζήσουν καλύτερα από τις προηγούμενες. Σήμερα, η υπόσχεση αυτή ακούγεται ως κενό γράμμα…
• Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η στάση των νεότερων γενεών αν και χρειάζεται προσοχή: η ευρωπαϊκή νεολαία δεν αποτελεί ενιαίο πολιτικό στρατόπεδο. Ενα μέρος της στρέφεται στη ριζοσπαστική Αριστερά, άλλο στη Δεξιά και ακόμη δεξιότερα, ενώ πολλοί νέοι απομακρύνονται συνολικά από την πολιτική. Η δυσαρέσκεια είναι υπαρκτή, αλλά ούτε οι αιτίες της ούτε οι απαντήσεις που αναζητούνται είναι παντού ίδιες. Αυτό καθιστά τις εξελίξεις περισσότερο απρόβλεπτες, όχι λιγότερο σοβαρές.
• Και η Ελλάδα; Μπορεί να μην παρουσιάζει την εικόνα της Γαλλίας, αλλά δεν βρίσκεται έξω από αυτή την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Το κόστος ζωής, η αδυναμία απόκτησης κατοικίας, η ανασφάλεια των νέων και η δυσπιστία προς τους θεσμούς αποτελούν και εδώ ανοιχτές πληγές. Και το καζάνι βράζει…
• Το 1848 οι ηγεμόνες της Ευρώπης ανακάλυψαν ότι η αναταραχή δεν σταματούσε στα σύνορα. Σήμερα, οι κυβερνήσεις θα έκαναν λάθος να πιστέψουν ότι μπορούν να αντιμετωπίσουν κάθε κοινωνική κρίση ως ένα μεμονωμένο εθνικό επεισόδιο. Δεν μπορεί να πει κανείς αν η Ευρώπη βρίσκεται στην αρχή μιας ιστορικής ανατροπής. Ομως η εποχή κατά την οποία οι κοινωνίες αποδέχονταν σχεδόν αδιαμαρτύρητα τη διαρκή υποβάθμιση των προσδοκιών τους δείχνει να συναντά τα όριά της. Και η Ιστορία έχει αποδείξει κάτι: Οταν οι ηγεσίες αντιλαμβάνονται τελευταίες ότι μια εποχή τελειώνει, συνήθως είναι ήδη πολύ αργά για να τη σώσουν…
Ο ΚΟΡΙΟΣ
