52 χρόνια Μεταπολίτευση: Η επιστροφή της Ελλάδας στη δημοκρατική νομιμότητα
Ο Ιούλιος του 1974 αποτελεί τον μήνα που επαναπροσδιόρισε οριστικά την πορεία της σύγχρονης Ελλάδας. Η κατάρρευση της επταετούς στρατιωτικής δικτατορίας, η οποία είχε επιβληθεί στη χώρα το 1967, έλαβε χώρα μέσα από τα συντρίμμια μιας βαθιάς εθνικής κρίσης. Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο λειτούργησε ως ο απόλυτος καταλύτης για την άμεση πτώση του καθεστώτος. Τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου, η επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το Παρίσι σήμανε την έναρξη της Μεταπολίτευσης, της μακροβιότερης, πιο ειρηνικής και σταθερής περιόδου κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στη νεότερη ελληνική ιστορία.
Το παρασκήνιο της κατάρρευσης
Τα θεμέλια της δικτατορίας είχαν αρχίσει να κλονίζονται ήδη από το 1973, με το καθεστώς να περιέρχεται σε καθεστώς «αποσύνθεσης». Η διεθνής απομόνωση, η έκρηξη του πληθωρισμού και η ραγδαία αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια είχαν υπονομεύσει τη βιωσιμότητά του. Η ηρωική εξέγερση του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973 και η βίαιη, αιματηρή καταστολή της κατέδειξαν με τον πιο σκληρό τρόπο τα πλήρη αδιέξοδα των συνταγματαρχών.
Η εσωτερική ανατροπή του Γεωργίου Παπαδόπουλου από τον Ταξίαρχο Δημήτριο Ιωαννίδη δεν έφερε καμία σταθερότητα. Αντιθέτως, οδήγησε στο καταστροφικό πραξικόπημα κατά του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στην Κύπρο, στις 15 Ιουλίου 1974. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε το ιδανικό πρόσχημα για την Τουρκία, η οποία στις 20 Ιουλίου προχώρησε σε στρατιωτική εισβολή στο νησί. Μπροστά στο φάσμα μιας ολοκληρωτικής εθνικής καταστροφής, η ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων συνειδητοποίησε το αδιέξοδο και υποχρεώθηκε να παραδώσει την εξουσία στον πολιτικό κόσμο.
Η νύχτα της 23ης προς την 24η Ιουλίου
Το χρονικό της μετάβασης της εξουσίας εκτυλίχτηκε μέσα σε ελάχιστες ώρες, σημαδεύοντας τη σύγχρονη ιστορία του τόπου.
Η ιστορική σύσκεψη
23 Ιουλίου
Ο διορισμένος από τη χούντα πρόεδρος, Στρατηγός Φαίδων Γκιζίκης, συγκαλεί έκτακτη σύσκεψη. Στο τραπέζι κάθονται οι αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων και κορυφαίοι παλαιοί πολιτικοί ηγέτες: Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Γεώργιος Μαύρος, Ευάγγελος Αβέρωφ και Σπύρος Μαρκεζίνης.
Αν και οι αρχικές σκέψεις προσανατολίζονταν στον σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Π. Κανελλόπουλο, τελικά επικρατεί η πρόταση για άμεση κλήση του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ο οποίος ζούσε αυτοεξόριστος στο Παρίσι από το 1963.
Η άφιξη του Κ. Καραμανλή
24 Ιουλίου, 02:00 π.μ.
Ο Γάλλος Πρόεδρος Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εσταίν θέτει στη διάθεση του Κ. Καραμανλή το γαλλικό προεδρικό αεροσκάφος Falcon. Το αεροπλάνο προσγειώνεται στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, ενώ χιλιάδες πολίτες έχουν ήδη κατακλύσει τους δρόμους της Αθήνας, διαδηλώνοντας με ενθουσιασμό και ανακούφιση για το οριστικό τέλος της επταετίας.
Η ορκωμοσία
24 Ιουλίου, 04:00 π.μ.
Μόλις δύο ώρες μετά την άφιξή του, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ορκίζεται πρωθυπουργός ενώπιον του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ, προχωρώντας άμεσα στη συγκρότηση της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.
Ιστορική παρακαταθήκη
Η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας κλήθηκε να φέρει εις πέρας μια εξαιρετικά πολύπλοκη αποστολή: τη δημοκρατική αποκατάσταση της χώρας, ενώ ταυτόχρονα έπρεπε να διαχειριστεί την κρίσιμη και ανοιχτή πληγή στην Κύπρο. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, η νέα κυβέρνηση προχώρησε σε καθοριστικές ενέργειες:Κατήργησε στο σύνολό τους τα δικτατορικά νομοθετήματα.
Απελευθέρωσε άμεσα όλους τους πολιτικούς κρατουμένους.
Προκήρυξε εθνικές εκλογές.
Έθεσε τις βάσεις και ετοίμασε το νέο Σύνταγμα του 1975.
Η 24η Ιουλίου έχει πλέον καθιερωθεί στο εθνικό καλεντάρι ως η ημέρα εορτασμού της αποκατάστασης της Δημοκρατίας. Σήμερα, 52 χρόνια μετά, η μνήμη παραμένει ζωντανή.
Η επέτειος αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ημέρα εορτασμού για την επιστροφή των πολιτικών ελευθεριών και της νομιμότητας, αλλά λειτουργεί ως μια διαρκής υπενθύμιση: η Δημοκρατία δεν είναι δεδομένη. Απαιτεί συνεχή εγρήγορση, υψηλό αίσθημα θεσμικής ευθύνης και αταλάντευτη αφοσίωση στα δημοκρατικά ιδεώδη που επέστρεψαν στον τόπο εκείνη την ιστορική νύχτα.
Με πληροφορίες από το ΑΠΕ-ΜΠΕ
