Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική όπου μια εικόνα λέει περισσότερα από χίλιες λέξεις. Η χθεσινή επίσκεψη του Νίκου Ανδρουλάκη στον τάφο του Ανδρέα Παπανδρέου ήταν μία από αυτές. Όχι τόσο για τον προφανή συμβολισμό της, όσο για όσα αποκάλυψε, ίσως άθελά της, για τη σημερινή κατάσταση του ΠΑΣΟΚ.
Ο Παπανδρέου δεν υπήρξε απλώς ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ, ούτε ένας ακόμη ιστορικός -αμφιλεγόμενος για πολλούς- ηγέτης της μεταπολίτευσης. Υπήρξε πολιτικό γεγονός. Ο άνθρωπος που μετέτρεψε, με τα θετικά και τα αρνητικά του, ένα κόμμα σε κοινωνικό ρεύμα, σε πλειοψηφικό μπλοκ εξουσίας, σε πολιτική ταυτότητα που ξεπερνούσε τα στενά κομματικά όρια της εποχής του...
Τον αγάπησαν, τον μίσησαν, τον λάτρεψαν, τον πολέμησαν. Ένα όμως δεν αμφισβητήθηκε ποτέ. Δεν ήταν απλός διαχειριστής, είχε εκτόπισμα, ένστικτο εξουσίας και ικανότητα να καθορίζει ο ίδιος την ατζέντα. Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη απόσταση από το σήμερα...
Η εικόνα του προέδρου του ΠΑΣΟΚ μπροστά στον τάφο του ιδρυτή του κόμματος μοιάζει με απόπειρα άντλησης πολιτικής νομιμοποίησης από τη μνήμη. Σαν να αναζητά το σημερινό ΠΑΣΟΚ στο συμβολικό κεφάλαιο του Ανδρέα εκείνο που δυσκολεύεται να δημιουργήσει μόνο του στο παρόν: δυναμική, ταυτότητα, ρεύμα και κυρίως προοπτική εξουσίας.
Θεμιτή μεν η προσπάθεια. Όμως τα κόμματα δεν αναγεννώνται (μόνο) μέσω συμβολισμών. Ούτε ανασταίνονται μέσω φωτογραφιών. Τα κόμματα κερδίζουν όταν καταφέρνουν να εκφράσουν μια μεγάλη κοινωνική συμμαχία, να τη μετασχηματίσουν σε πολιτική πλειοψηφία, να ενώσουν διαφορετικά ακροατήρια και να πείσουν ότι μπορούν να κυβερνήσουν. Άρχιζαν να φθίνουν όταν εγκαταλείπουν αυτή την αποστολή και αναζητούν ρόλους που δεν ταιριάζουν στη φυσιογνωμία τους...
Σε αυτό το στρατηγικό αδιέξοδο βρίσκεται σήμερα το ΠΑΣΟΚ. Από τη μία προσπαθεί να αντιπολιτευθεί τη ΝΔ του Μητσοτάκη και από την άλλη να ανακόψει την επανεμφάνιση του Τσίπρα στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Κι αν το δίπολο που διαμορφωθεί είναι τελικά «Μητσοτάκης ή Τσίπρας», τότε το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί μπροστά στη δυσκολότερη δοκιμασία του, κινδυνεύοντας να έχει την τύχη της ΕΔΗΚ του Ζίγδη και να συνθλιβεί ανάμεσα σε δύο ισχυρότερους πόλους.
Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι αν το ΠΑΣΟΚ θα κινηθεί λίγο πιο αριστερά ή λίγο πιο κεντρώα. Είναι αν θα καταφέρει να ξαναπείσει ότι αποτελεί δύναμη εξουσίας. Αυτό ήταν διαχρονικά το μεγάλο του πλεονέκτημα και αυτό σήμερα αμφισβητείται περισσότερο από ποτέ...
Ο Παπανδρέου δεν δημιούργησε το ΠΑΣΟΚ επειδή επικαλέστηκε μνήμες. Δημιούργησε μνήμες επειδή εξέφρασε μια εποχή. Και αυτή είναι η πιο σκληρή αλήθεια για τη σημερινή Χαριλάου Τρικούπη. Όσο κι αν επιστρέφει συμβολικά στον Ανδρέα, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο παρελθόν, βρίσκεται στην αδυναμία να παραγάγει μέλλον...
Ο Παπανδρέου δεν δημιούργησε το ΠΑΣΟΚ επειδή επικαλέστηκε μνήμες. Δημιούργησε μνήμες επειδή εξέφρασε μια εποχή. Και αυτή είναι η πιο σκληρή αλήθεια για τη σημερινή Χαριλάου Τρικούπη. Όσο κι αν επιστρέφει συμβολικά στον Ανδρέα, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο παρελθόν, βρίσκεται στην αδυναμία να παραγάγει μέλλον...
Ο ΚΟΡΙΟΣ
