Ολόκληρη ημέρα χθες μύριζε αέριο σε μεγάλο μέρος της Αττικής. Γονείς έτρεχαν ανήσυχοι να πάρουν τα παιδιά από τα σχολεία, πολίτες τηλεφωνούσαν πανικόβλητοι στην Πυροσβεστική, και μια ολόκληρη πρωτεύουσα βρέθηκε να ψάχνει στον αέρα τι ακριβώς εισπνέει. Η οσμή ήταν έντονη, επίμονη και διάχυτη - από τα νότια προάστια μέχρι το κέντρο. Δεν ήταν φαντασία κανενός αλλά πραγματικότητα που προκάλεσε γενικευμένη ανησυχία ή και φόβο σε εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά.
Και το περίφημο «επιτελικό κράτος»; Εκκωφαντικά απόν. Για πολλές, πολλές ώρες συνεχούς αγωνίας, δεν είχε να προσφέρει τίποτα άλλο από μια ατέλειωτη, σχεδόν κωμικοτραγική αλυσίδα «δεν είναι». Δεν είναι διαρροή στο δίκτυο, δεν είναι η Ρεβυθούσα, δεν είναι τα διυλιστήρια, δεν είναι πλοίο, δεν είναι βιομηχανικοί ρύποι. Τίποτα. Σαν να είχε εξαφανιστεί κάθε δυνατή πηγή, λες και η οσμή έπεσε από τον ουρανό σαν κάποια θεϊκή τιμωρία...
Η Πυροσβεστική δέχθηκε εκατοντάδες κλήσεις από πολίτες σε όλη την Αττική. Εκατοντάδες οικογένειες, γονείς, εργαζόμενοι και ηλικιωμένοι που ζητούσαν απαντήσεις και καθησυχασμό. Κινητοποιήθηκαν υπουργεία, μηχανισμοί, υπηρεσίες, εκδόθηκαν ανακοινώσεις, στάλθηκαν κλιμάκια, έγιναν μετρήσεις. Μέχρι και «lockdown» με άδειους δρόμους είδαμε στα νότια προάστια. Και μετά από όλη αυτή την κινητικότητα, το μόνο επίσημο ...μήνυμα που κατόρθωσε να στείλει, ως αργά, το κράτος σε εκατομμύρια πολίτες ήταν το αριστουργηματικό και ταπεινωτικό: «Δεν ξέρουμε τι μυρίζετε!».
Κάπως έτσι κατέρρευσε για άλλη μια φορά με πάταγο ολόκληρη η μυθολογία του επιτελικού κράτους. Πίσω από τα γυαλιστερά διαγράμματα, τις εντυπωσιακές powerpoint παρουσιάσεις, τα infographics και τις βαρύγδουπες λέξεις «συντονισμός», «ετοιμότητα» και «επιχειρησιακή ωριμότητα», ξεπρόβαλαν οι ίδιες γνώριμες ανεπάρκειες....
Χθες αποδείχθηκε ξανά ότι έχουμε ένα κράτος που φαίνεται παντοδύναμο όσο η πραγματικότητα μένει μέσα στα όρια του προκατασκευασμένου σεναρίου και του excel. Μόλις όμως η πραγματικότητα βγει έξω από το powerpoint και μπει στα σπίτια, στα σχολεία και στα πνευμόνια των πολιτών, μένει ακίνητο, αμήχανο, μπερδεμένο και ουσιαστικά άδειο.
Όταν όλα είναι θεωρητικά και επικοινωνιακά, περισσεύουν οι θριαμβολογίες και οι αυτοθαυμασμοί. Όταν όμως η οσμή του κινδύνου εισβάλλει στην καθημερινότητα, επιστρέφουμε με μαθηματική ακρίβεια στην κλασική, πατροπαράδοτη εικόνα: πολλή φασαρία, πολλές συσκέψεις, πολλές δηλώσεις και μηδενική ουσία.
Και οι Έλληνες πολίτες; Αυτοί δεν ζητούσαν θαύματα. Δεν περίμεναν να εντοπιστεί η πηγή μέσα σε δέκα λεπτά ή μια ώρα. Απλώς ήθελαν μια στοιχειώδη απάντηση: «Είναι επικίνδυνο αυτό που μυρίζουμε ή όχι;». Μια μικρή, απλή, αυτονόητη απαίτηση από το πιο σύγχρονο, πιο ψηφιακό, πιο «επιτελικό» κράτος που έχει γνωρίσει ποτέ ο τόπος, όπως μας λένε εδώ και σχεδόν επτά χρόνια. Αλλά τι θρασύτατη απαίτηση κι αυτή, αλήθεια. Να ξέρει το επιτελικό κράτος και τι αναπνέουν οι πολίτες του; Όχι δα...
