Ο πρόεδρος της Τσεχίας υπέγραψε νόμο που ποινικοποιεί την «κομμουνιστική προπαγάνδα» και απο 1η Ιανουαρίου 2026 θα τιμωρείται έως 5 χρόνια φυλάκιση η προώθηση, ίδρυση και υποστήριξη κομμουνιστικών κινημάτων ή ιδεολογιών. Κομμουνιστικά σύμβολα, σφυροδρέπανα, κλπ πάνω σε πανό, τοίχους, ή ακόμα και σε μπλούζες θα τιμωρούνται έως 2 χρόνια φυλάκιση. Σε σοβαρότερες περιπτώσεις η ποινή μπορεί να φτάσει και τα 10 χρόνια για λογαριασμούς σε διαδίκτυο ή ΜΜΕ που προάγουν μίσος ή ιδεολογίες που στοχεύουν στην καταστολή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών.
Βασικά σημεία του νόμου
Τροποποιεί το άρθρο 403 του Ποινικού Κώδικα, εξισώνοντας την προώθηση κομμουνιστικής ιδεολογίας με τη ναζιστική προπαγάνδα.
Ποινικοποιείται η ίδρυση, υποστήριξη ή προώθηση κινημάτων (συμπεριλαμβανομένων ναζιστικών, κομμουνιστικών ή άλλων) που αποδεδειγμένα στοχεύουν στην καταστολή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών ή στην υποκίνηση μίσους βάσει φυλής, εθνότητας, θρησκείας, τάξης κ.λπ.
Ποινές: 1 έως 5 χρόνια φυλάκιση για τις βασικές περιπτώσεις.
Ποινικοποιείται η ίδρυση, υποστήριξη ή προώθηση κινημάτων (συμπεριλαμβανομένων ναζιστικών, κομμουνιστικών ή άλλων) που αποδεδειγμένα στοχεύουν στην καταστολή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών ή στην υποκίνηση μίσους βάσει φυλής, εθνότητας, θρησκείας, τάξης κ.λπ.
Ποινές: 1 έως 5 χρόνια φυλάκιση για τις βασικές περιπτώσεις.
Σχετικά με σύμβολα και δημόσια χρήση
Η χρήση κομμουνιστικών συμβόλων (όπως σφυροδρέπανο, κόκκινο αστέρι, πορτρέτα Λένιν, Γκότβαλντ κ.λπ.) σε πανό, τοίχους, μπλούζες, διαδίκτυο ή ΜΜΕ μπορεί να τιμωρηθεί αν αποδεικνύεται ότι προωθούν την ιδεολογία και όχι απλώς ιστορική/καλλιτεχνική/εκπαιδευτική χρήση.
Ιστορικά μνημεία ή κτίρια με τέτοια σύμβολα εξαιρούνται, αλλά η πώληση εμπορευμάτων (π.χ. μπλούζες) με σύμβολα μπορεί να θεωρηθεί παράνομη.
Δεν υπάρχει ξεχωριστή ποινή "έως 2 χρόνια" ειδικά για σύμβολα – πέφτει στην ίδια κατηγορία των 1-5 ετών.
Ιστορικά μνημεία ή κτίρια με τέτοια σύμβολα εξαιρούνται, αλλά η πώληση εμπορευμάτων (π.χ. μπλούζες) με σύμβολα μπορεί να θεωρηθεί παράνομη.
Δεν υπάρχει ξεχωριστή ποινή "έως 2 χρόνια" ειδικά για σύμβολα – πέφτει στην ίδια κατηγορία των 1-5 ετών.
Σχετικά με σοβαρότερες περιπτώσεις
Για προώθηση μέσω διαδικτύου ή ΜΜΕ που υποκινεί μίσος ή καταστολή δικαιωμάτων, οι ποινές μπορεί να αυξηθούν (ανάλογα με τη σοβαρότητα, έως 10 χρόνια σε συνδυασμό με άλλα αδικήματα, αλλά η βασική είναι 1-5).
Ο νόμος στοχεύει κυρίως στην προώθηση ιδεολογιών που καταστέλλουν δικαιώματα, όχι απλή συζήτηση ή κριτική.
Ο νόμος στοχεύει κυρίως στην προώθηση ιδεολογιών που καταστέλλουν δικαιώματα, όχι απλή συζήτηση ή κριτική.
Αντιδράσεις
Το Κομμουνιστικό Κόμμα Βοημίας και Μοραβίας (KSČM) το καταδίκασε ως πολιτικά υποκινούμενο και διακριτικό.
Κριτικοί (αριστερά, οργανώσεις ελευθερίας έκφρασης) ανησυχούν για ασαφή όρια (π.χ. τι θεωρείται "ταξικό μίσος" ή κριτική καπιταλισμού;).
Υποστηρικτές (κυβέρνηση, ινστιτούτα μελέτης ολοκληρωτισμού) το βλέπουν ως διόρθωση ιστορικής ανισορροπίας, λόγω της 41ετούς κομμουνιστικής διακυβέρνησης στην Τσεχοσλοβακία.
Κριτικοί (αριστερά, οργανώσεις ελευθερίας έκφρασης) ανησυχούν για ασαφή όρια (π.χ. τι θεωρείται "ταξικό μίσος" ή κριτική καπιταλισμού;).
Υποστηρικτές (κυβέρνηση, ινστιτούτα μελέτης ολοκληρωτισμού) το βλέπουν ως διόρθωση ιστορικής ανισορροπίας, λόγω της 41ετούς κομμουνιστικής διακυβέρνησης στην Τσεχοσλοβακία.
Ο νόμος δεν απαγορεύει το KSČM ως κόμμα (τουλάχιστον προς το παρόν), αλλά μπορεί να επηρεάσει τη δράση του αν θεωρηθεί προώθηση απαγορευμένης ιδεολογίας.
Από 2 Ιανουαρίου 2026, ο νόμος ισχύει πλήρως.
